“Labirynt” – Remigiusz Mróz

w dniu
0

Jakie są nurty psychoterapii?

w dniu

Szukasz profesjonalnego wsparcia i zastanawiasz się, jakie rozwiązanie będzie dla Ciebie odpowiednie? Psychoterapia obejmuje różne podejścia. Każda modalność oferuje Ci inną drogę do zmiany i samopoznania. Poznaj skuteczne nurty psychoterapii i sprawdź, który z nich najlepiej odpowiada Twoim potrzebom.



Psychoterapia psychodynamiczna – na czym polega i komu pomaga?

Założenia psychoterapii psychodynamicznej są głęboko osadzone w codziennym, ludzkim doświadczeniu. To podejście wyrosło z psychoanalizy Freuda, ale na przestrzeni dekad przeszło istotną ewolucję. Specjalista, który pracuje w tym nurcie, stara się „czytać między wierszami”, aby pomóc Ci zrozumieć ukryty sens uczuć, reakcji i relacji. 


Zastanawiasz się, na czym polega psychoterapia psychodynamiczna? Jest to podróż w głąb siebie, podczas której odkrywasz, co znajduje się pod powierzchnią codziennych trudności. Twoje wczesne doświadczenia, zwłaszcza z dzieciństwa, mogą rezonować w dorosłym życiu, powodując niepokój, smutek czy problemy w relacjach. Terapia psychodynamiczna pomoże Ci zrozumieć te mechanizmy i nadać im znaczenie. Pamiętaj, że refleksja nad przeszłością umożliwia zmianę w teraźniejszości.


Terapeuci, którzy pracują w tym nurcie, zwracają szczególną uwagę na nieświadomość. Pozwalają Ci dotrzeć do tego, co niewypowiedziane, wyparte lub bolesne. Specjalista staje się swego rodzaju lustrem. Odbija to, czego wcześniej nie dostrzegałeś/-aś.


Interesuje Cię, dla kogo jest psychoterapia psychodynamiczna? Najczęściej korzystają z niej osoby, które chcą lepiej zrozumieć:

  • swoje emocje;

  • powtarzające się schematy w relacjach;

  • poczucie wewnętrznej pustki;

  • przewlekły smutek.


Terapia psychodynamiczna przynosi też świetne rezultaty w leczeniu:

  • depresji;

  • zaburzeń lękowych;

  • zaburzeń osobowości;

  • dolegliwości psychosomatycznych.


Przeprowadzono badania, z których wynika, że efekty terapii psychodynamicznej utrzymują się długo po zakończeniu leczenia. Czasem wręcz stają się coraz wyraźniejsze, zwłaszcza gdy pacjent wciąż pracuje nad sobą na głębszym poziomie.


Pamiętaj, że ten proces nie przyniesie Ci natychmiastowej ulgi. Przypomina raczej powolne rozplątywanie węzłów, które krępują Cię od lat. Na szczęście psychoterapia psychodynamiczna może prowadzić do trwałej i głębokiej zmiany zachowania, odczuwania i rozumienia siebie.

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) – skuteczność potwierdzona badaniami

Wyobraź sobie, że Twój umysł przypomina ogród. Myśli są natomiast nasionami. Jedne z nich kiełkują w zdrowe przekonania i dobre samopoczucie. Inne zaś, wskutek podlewania lękiem, wstydem czy poczuciem winy, stają się cierniami, które ranią Cię od środka. Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) uczy, jak rozpoznawać to, co Cię krzywdzi i przekształcać w coś, co sprzyja wzrostowi psychicznemu.


Czy wiesz, że psychoterapia CBT jest jednym z najlepiej przebadanych podejść terapeutycznych? Opiera się na założeniu, że Twoje myśli, emocje i zachowania są ze sobą powiązane. Wprowadzając zmiany w jednym z tych elementów, wpływasz na pozostałe. 


Jeśli doświadczasz silnego lęku, prawdopodobnie stoją za nim zautomatyzowane, negatywne myśli, których nie umiesz rozpoznać bez pomocy z zewnątrz. Na czym zatem polega terapia CBT? Podczas sesji ze specjalistą będziesz stopniowo odkrywał/-a te nieadaptacyjne myśli, kwestionował/-a ich prawdziwość i budował/-a zdrowsze przekonania.


Terapia poznawczo-behawioralna nie ogranicza się wyłącznie do pracy z głową. Obejmuje też konkretne działania. Podczas niej uczysz się technik radzenia sobie z trudnymi emocjami, planowania dnia, relaksacji czy ekspozycji na to, co budzi lęk. 


Skuteczność terapii CBT w leczeniu depresji i lęku została szczególnie dobrze udokumentowana. Wykazano, że może dawać porównywalne, a nawet lepsze rezultaty, niż farmakoterapia u osób z umiarkowaną depresją. Co najważniejsze, pozytywne efekty utrzymują się dłużej niż po samych lekach.


W czym pomaga terapia CBT poza depresją i lękiem? Świetnie sprawdza się również przy:

  • zaburzeniach obsesyjno-kompulsyjnych;

  • PTSD;

  • fobiach;

  • problemach ze snem;

  • niskiej samoocenie;

  • wielu innych trudnościach.


Terapia poznawczo-behawioralna słynie ze struktury i jasno określonych celów, przez co daje Ci poczucie bezpieczeństwa i wpływu na leczenie.


Wprawdzie CBT nie eliminuje całkowicie trudnych emocji, ale wyposaża Cię w narzędzia, dzięki którym nieprzyjemne uczucia przestają rządzić Twoim życiem. W trakcie sesji i zadań domowych uczysz się pielęgnować swój „wewnętrzny ogród”.


Na czym polega psychoterapia humanistyczno-egzystencjalna? Empatia i autentyczność w centrum uwagi

Jesteś niczym podróżnik, który od lat wędruje z mapą narysowaną przez innych – nauczycieli, rodziców, dziadków czy znajomych. Pewnego dnia zatrzymujesz się i zadajesz sobie pytanie: „Czy podążam swoją drogą?”. Jest to moment refleksji, który często staje się punktem wyjścia do psychoterapii humanistyczno-egzystencjalnej. Wspomniane podejście charakteryzuje się tym, że nie skupia się na diagnozach i klasyfikacjach. Stawia natomiast człowieka w centrum swoich zainteresowań, traktując go jako niepowtarzalną i świadomą jednostkę.


Psychoterapia humanistyczna powstała w odpowiedzi na chłód podejść behawioralnych i analitycznych. Jej twórcy, Carl Rogers i Abraham Maslow, wierzyli, że człowiek z natury dąży do wzrostu, sensu i samorealizacji, jeśli tylko stworzy mu się bezpieczne warunki. Na czym polega terapia humanistyczna? Przede wszystkim opiera się na empatycznej, autentycznej i akceptującej relacji z terapeutą. Specjalista podczas sesji nie narzuca Ci gotowych rozwiązań, lecz towarzyszy w odkrywaniu własnych zasobów i wartości.


Z kolei psychoterapia egzystencjalna koncentruje się na fundamentalnych pytaniach o sens ludzkiego istnienia:

  • „Kim jestem?”;

  • „Jaki sens ma moje życie?”;

  • „Co znaczy być wolnym?”;

  • „Jak pogodzić się z przemijaniem?”.


Ten nurt słynie z tego, że nie boi się rozmów o śmierci, samotności czy pustce. Często to właśnie w ich cieniu dojrzewa autentyczne życie. Definicja psychoterapii egzystencjalnej opiera się na przekonaniu, że cierpienie psychiczne nie wynika z „błędu” w funkcjonowaniu, lecz trudności w odnalezieniu się w świecie pełnym sprzeczności.


Podejście humanistyczne w psychoterapii nie traktuje pacjenta jako „przypadku klinicznego”, lecz człowieka z historią, pragnieniami i wątpliwościami. Tu nie ma jednej recepty na trudności. Pojawia się natomiast przestrzeń na rozmowę, milczenie i bycie usłyszanym. Takie podejście doskonale widać w psychoterapii Gestalt, gdzie zwraca się uwagę na przeżywanie „tu i teraz”, świadomość ciała, emocji i potrzeb. Terapeuta nie analizuje wyłącznie przeszłości, lecz pomaga Ci poczuć i zrozumieć, co dzieje się z Tobą w tym momencie.


Badania pokazują, że skuteczność terapii humanistyczno-egzystencjalnych zależy nie tyle od technik, co od jakości relacji terapeutycznej. Wzrost najlepiej wspiera autentyczna, akceptująca i pełna empatii więź. W takiej relacji możesz wreszcie zdjąć maskę i spojrzeć na siebie z łagodnością. 

Psychoterapia systemowa – terapia relacji i rodziny

Rodzina przypomina czasem mobil, który stanowi delikatną konstrukcję z zawieszonych elementów poruszających się razem. Gdy jeden z nich drgnie, zmienia pozycję pozostałych części. Podobnie działają relacje. Jeśli jedno ogniwo systemu przeżywa trudności, odczuwają to także pozostali. Psychoterapia systemowa przygląda się właśnie tej skomplikowanej sieci powiązań i wpływów. Stara się zrozumieć problemy jednostki w kontekście całej grupy, w której funkcjonuje.


Czym jest psychoterapia systemowa? To podejście, które zakłada, że objawy jednej osoby często stanowią nośnik informacji o trudniejszych emocjach czy konfliktach w całej rodzinie. Terapeuta systemowy nie pyta: „Co z tą osobą jest nie tak?”, lecz „W jakim kontekście pojawił się ten objaw i co może on mówić o relacjach w systemie?”.


Terapia systemowa nie skupia się zatem na pojedynczym pacjencie, lecz na wzajemnych zależnościach między członkami rodziny. Nie ma na celu szukania winnych, lecz zrozumienie, jak komunikacja, przekonania i role odgrywane przez poszczególne osoby wpływają na wspólne funkcjonowanie. Taka perspektywa okazuje się szczególnie pomocna przy:

  • trudnościach wychowawczych;

  • konfliktach międzypokoleniowych;

  • kryzysach rodzinnych;

  • problemach emocjonalnych dzieci i młodzieży.


W praktyce terapia rodzinna systemowa najczęściej polega na spotkaniach z całą rodziną lub jej częścią. Specjalista dba o to, aby głos każdej z osób został usłyszany, a rozmowa przebiegała w bezpiecznej i konstruktywnej atmosferze. Czasem terapeuta korzysta z metafor, technik rysunkowych, genogramów lub odgrywania ról. Robi to po to, aby pomóc rodzinie spojrzeć na siebie z nowej perspektywy.


Terapia systemowa dla rodzin ma udowodnioną skuteczność m.in. w leczeniu:

  • zaburzeń odżywiania;

  • depresji młodzieńczej;

  • problemów z zachowaniem u dzieci.


Terapia psychoanalityczna – jak przeszła ewolucję od czasów Freuda?

Terapia psychoanalityczna stanowi proces, w którym odkrywasz ukryte zakamarki swojej duszy. Docierasz do miejsc, w których przechowujesz nieświadome wspomnienia, pragnienia i lęki, które mają wpływ na Twoje codzienne życie.


Psychoanaliza Freuda, która powstała na przełomie XIX i XX wieku, jako pierwsza próbowała zajrzeć w głąb ludzkiej psychiki. Jej twórca zauważył, że objawy psychiczne nie biorą się znikąd. Bardzo często są wyrazem wewnętrznego konfliktu między różnymi częściami ludzkiej psychiki. Zygmunt Freud stworzył teorię nieświadomości i zaproponował techniki, które miały ją ujawniać. Korzystał m.in. z wolnych skojarzeń, analizy snów i pracy z przeniesieniem. Choć dziś wiele jego hipotez zostało zrewidowanych, historia psychoanalizy stanowi fundament, na którym wyrosła nowoczesna psychoterapia.


Z biegiem lat podejście Freuda zaczęło ewoluować. Jego uczniowie i kontynuatorzy wnieśli do klasycznej psychoanalizy nowe perspektywy. Powstały nurty skupione nie tylko na seksualności czy strukturze id-ego-supergo, lecz także na relacjach z obiektem, rozwojem „ja” i znaczeniu wczesnych więzi. W rezultacie ewolucja terapii psychoanalitycznej pozwoliła zbliżyć się do pacjenta, lepiej zrozumieć jego emocje, historię i sposób przeżywania relacji.


Współczesna psychoanaliza nie polega na leżeniu na kozetce w ciszy i analizowaniu dzieciństwa. Dziś terapeuta jest bardziej obecny, empatyczny i otwarty na dialog. Coraz większą wagę przykłada do tego, co dzieje się „tu i teraz”. W tym celu traktuje relację terapeutyczną jak lustro, w którym odbijają się Twoje doświadczenia z innymi ludźmi.


Choć minęło już ponad 100 lat, terapia psychoanalityczna wciąż pozostaje aktualna. Jeśli się na nią zdecydujesz, pozwoli Ci dotrzeć do głębokich źródeł trudności, zrozumieć siebie na poziomie intelektualnym i emocjonalnym. Badania pokazują, że efekty tego rodzaju pracy mogą być trwałe i pogłębiać się z czasem.


Pamiętaj, że psychoanaliza jest nie tylko metodą leczenia, lecz sposobem patrzenia na człowieka w całej jego złożoności. Terapeuta szanuje w Tobie zarówno to, co świadome, jak i to, co nieświadome. Zdaje sobie bowiem sprawę, że nosisz w sobie historię, która zasługuje na odkrycie i zrozumienie. 

Psychoterapia integracyjna – łączenie metod dla dobra pacjenta

Szukasz podejścia, które łączy sprawdzone podejścia terapeutyczne w jedną i indywidualnie dopasowaną mapę pomocy? Skorzystaj z psychoterapii integracyjnej, która wychodzi z założenia, że każdy człowiek jest inny. W rezultacie potrzebuje wsparcia skrojonego na miarę swoich potrzeb, trudności i sposobu przeżywania świata.


Zastanawiasz się, czym jest terapia integratywna? Stanowi podejście, które łączy elementy różnych szkół terapeutycznych. Może np. czerpać z osiągnięć terapii poznawczo-behawioralnej i psychodynamicznej. Tworzy tym samym spójny i elastyczny model pracy z pacjentem. Definicja terapii integracyjnej zakłada, że skuteczność pomocy psychologicznej zwiększa się, gdy terapeuta nie ogranicza się do jednego paradygmatu. Stara się natomiast wybrać techniki, które najlepiej pasują do konkretnej osoby i jej sytuacji. 


Ta modalność opiera się na solidnych podstawach naukowych. Badania pokazują, że integracja nurtów terapeutycznych prowadzi do większej skuteczności terapii, zwłaszcza przy złożonych problemach psychicznych. Najczęściej korzysta się z niej przy:

  • zaburzeniach osobowości;

  • traumie;

  • współwystępowaniu różnych trudności.


Psychoterapia integracyjna nie polega jednak na przypadkowym łączeniu metod, lecz na uważnym i empatycznym dostosowaniu ich do pacjenta. Specjalista uwzględnia przy tym Twoją historię, cele, zasoby i ograniczenia.


Jedną z największych korzyści z psychoterapii integracyjnej jest to, że nie narzuca Ci sztywnej struktury ani jedynej słusznej drogi. Wręcz przeciwnie, zaprasza Cię do dialogu i współpracy. Terapeuta, niczym doświadczony alpinista, pomaga Ci znaleźć najlepszy sposób, byś pokonał kolejne etapy wędrówki. Dla jednych oznacza to konfrontację z trudnymi emocjami, dla drugich zmianę schematów myślenia czy naukę lepszej regulacji stresu. W rezultacie zostajesz w pełni zauważony/-a jako złożona osoba. 


Co to jest psychoterapia integracyjna? Reasumując, to podejście, które korzysta z dorobku różnych szkół terapeutycznych i stawia człowieka w centrum zainteresowań. Ta forma wsparcia uczy, że nie istnieje jedna droga, która prowadzi do zdrowia psychicznego. Możesz korzystać z różnych ścieżek, aby osiągnąć swój cel.

Jak wybrać nurt psychoterapii odpowiedni dla siebie?

Chcesz wiedzieć, jak wybrać nurt psychoterapii, który odpowiada Twoim potrzebom, wrażliwości i oczekiwaniom? Przed tym pytaniem staje wiele osób, które szukają profesjonalnej pomocy. Pamiętaj, że gdy wędrujesz przez las, każdy szlak prowadzi w innym kierunku i oferuje inne widoki. Jak sprawdzić, który nurt psychoterapii okaże się właściwą ścieżką?


Skuteczność psychoterapii zależy od:

  • trudności, jakich doświadczasz;

  • Twojej osobowości;

  • historii;

  • stylu myślenia;

  • relacji, które budujesz.


Niektórzy lepiej odnajdują się w podejściu opartym na rozmowie i refleksji, jakie oferuje terapia psychodynamiczna. Inni preferują konkretne strategie zmiany i jasno określone cele, jak w terapii poznawczo-behawioralnej. Istnieją też osoby, które chcą pracować nad relacjami. Pomóc może im w tym terapia systemowa, która skupia się na budowaniu autentycznej więzi.


Interesuje Cię, jak dobrać terapię do siebie i swoich potrzeb? Zastanów się, czy zależy Ci na głębszym zrozumieniu siebie, a może na zmianie konkretnych zachowań? Czy czujesz się bardziej komfortowo w strukturze, czy cenisz sobie swobodny dialog? Dobrym rozwiązaniem wydaje się wstępna konsultacja z psychoterapeutą. Specjalista pomoże Ci rozważyć dostępne opcje i dopasować formę wsparcia do indywidualnych oczekiwań. 


Niektórzy pacjenci podejmując decyzję, korzystają z porównania rodzajów psychoterapii. Przegląd badań wskazuje, że skuteczność różnych nurtów jest porównywalna. Kluczową rolę w procesie zdrowienia odgrywa bowiem silna relacja terapeutyczna, która opiera się na zaufaniu. Zatem ważniejsze od tego, jak wybrać nurt psychoterapii, jest znalezienie osoby, z którą chcesz przejść tę trudną i fascynującą drogę.


Pamiętaj, że nie musisz znać wszystkich teorii psychologicznych, by podjąć decyzję. Wystarczy otwartość, odrobina odwagi i gotowość do zadawania pytań sobie oraz terapeucie. Wybór psychoterapii nie jest bowiem egzaminem z psychologii, lecz początkiem troskliwej opowieści o sobie samym/-ej.


Bibliografia

  1. Arden, J. B. (2021). Umysł – mózg – gen: W kierunku zintegrowanej psychoterapii. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

  2. Beck, J. S. (2012). Terapia poznawczo-behawioralna: Podstawy i zagadnienia szczegółowe. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

  3. Chrząstowski, S., & de Barbaro, B. (2011). Postmodernistyczne inspiracje w psychoterapii. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

  4. Dallos, R., & Vetere, A. (2025). Psychoterapia systemowa i narracje więzi: Zastosowania w zróżnicowanych warunkach klinicznych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

  5. Gabbard, G. O. (2023). Długoterminowa psychoterapia psychodynamiczna: Wprowadzenie. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

  6. Maliszewska, I. (2023). O czym kłamią myśli. Łódź: Feeria Wydawnictwo.

  7. Popiel, A., & Pragłowska, E. (2022). Psychoterapia poznawczo-behawioralna: Teoria i praktyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

  8. Sybilski, Z. (2022). Psychoterapia. Lekarstwo bez skutków ubocznych. Warszawa: Novae Res.

Komentarze

Prześlij komentarz